Bài Test Thần Kinh Và Hành Vi Số 5

Thời điểm khởi phát đột quỵ được tính là thời điểm cuối cùng bệnh nhân còn thấy bình thường (Last Known Well). Trong trường hợp này là 3h sáng.

BN có các dấu hiệu thần kinh khu trú (yếu nửa người, lệch mặt) kèm theo bệnh cảnh khởi phát đột ngột, định khu tại Cầu não là nơi tập trung nhiều nhân dây thần kinh sọ và các đường dẫn truyền vận động dài.

Thân não (bao gồm cầu não) được cấp máu chủ yếu bởi hệ thống động mạch thân nền và các nhánh xuyên của nó. Tắc hệ thống này thường dẫn đến các hội chứng giao bên nghiêm trọng.

Để khám cảm giác rung, bác sĩ sử dụng âm thoa tần số 128Hz, kích rung rồi đặt vào các đầu xương (mắt cá, đầu gối…). Bác sĩ cần so sánh thời gian bệnh nhân còn cảm thấy rung với thời gian của chính mình.

Ngưỡng lưu lượng máu não bình thường là 50ml/100g/phút. Khi lưu lượng giảm xuống dưới 10-12ml/100g/phút, tế bào não rơi vào tình trạng chết hoại tử nhanh chóng và không thể phục hồi (Lõi nhồi máu).

Bệnh Parkinson do thoái hóa các nơron tại vùng chất đen, dẫn đến giảm sản xuất Dopamin (một loại catecholamine). Sự thiếu hụt này gây mất cân bằng với hệ Cholinergic, dẫn đến run và cứng cơ.

Khi áp lực nội sọ (ALNS) tăng cao, não bị thiếu máu. Cơ thể phản ứng bằng cách kích thích hệ giao cảm cực mạnh để gây co mạch ngoại vi, làm tăng huyết áp nhằm đẩy máu lên não.

Đối với phụ nữ có thai (PNCT), việc sử dụng một số thuốc như Acid Valproic có nguy cơ gây dị tật cao, nên cần phối hợp với bác sĩ để chuyển sang loại an toàn hơn. Các ý khác cũng đúng một phần nhưng D là ưu tiên y khoa quan trọng nhất.

Trong đột quỵ, “thời gian là não”. Cần đưa BN đến ngay cơ sở có đơn vị đột quỵ (có CT và thuốc tiêu sợi huyết). Tuyệt đối không tự ý cho uống thuốc hạ áp vì có thể làm giảm tưới máu não vùng tranh sáng tranh tối.

Dấu hiệu Babinski (+) và yếu người bên phải chứng tỏ tổn thương đường vận động (Bó vỏ tủy/Bó tháp) cùng bên phải.

Chỉ có tổn thương tại tủy sống mới tạo ra “mức cảm giác” (sensory level) rõ rệt (mọi thứ dưới mức đó đều bị ảnh hưởng).

MRI là phương pháp tốt nhất để quan sát chi tiết mô tủy, phát hiện phù tủy, dập tủy hoặc chèn ép tủy mà các phương pháp khác khó thấy rõ.

Mắt nhắm không kín do liệt dây VII ngoại biên là dấu hiệu Charles Bell. Vì mắt phải bị ảnh hưởng nên đó là dấu hiệu Charles Bell phải.

Dấu hiệu Charles Bell (+) ở mắt phải kèm lệch miệng sang trái (đối diện) là biểu hiện điển hình của liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên phải.

Cầu não là nơi chứa nhân của dây thần kinh số VII. Tổn thương tại đây thường gây liệt mặt ngoại biên cùng bên và có thể kèm liệt nửa người đối bên (hội chứng giao bên).

Hệ thống động mạch thân nền chi phối toàn bộ thân não, bao gồm cả cầu não.

Tam chứng Cushing phản ứng với tình trạng tăng áp lực nội sọ, bao gồm: tăng huyết áp tâm thu, mạch chậm và rối loạn nhịp thở.

Yếu đơn độc một chân kèm Babinski (+) (dấu hiệu tổn thương bó tháp) mà chi trên bình thường gợi ý tổn thương tại tủy sống vùng thắt lưng-ngực, cụ thể là chèn ép nửa tủy bên phải.

Quan sát hình ảnh: Khi liếc sang trái, mắt phải vẫn đưa vào trong được nhưng mắt trái không đưa ra ngoài được. Điều này chứng tỏ liệt cơ thẳng ngoài do dây thần kinh số VI bên trái chi phối.

Dây thần kinh số VI có nhân nằm ở cầu não. Hình ảnh người phía dưới cho thấy sự giao bên (liệt dây sọ một bên và yếu nửa người đối bên), đây là hội chứng đặc trưng của tổn thương tại cầu não.

Hệ thống động mạch nền (Basilar artery) cung cấp máu chính cho vùng cầu não, nơi chứa nhân dây thần kinh số VI.

Máu tụ dưới màng cứng mạn tính thường gặp ở người già, người nghiện rượu (gây teo não) hoặc người có rối loạn đông máu. Thuốc lá không phải là yếu tố nguy cơ trực tiếp điển hình cho bệnh lý này.

Thang điểm Frankel chia tổn thương tủy sống thành 5 mức độ (từ A đến E) dựa trên chức năng vận động và cảm giác còn lại.

Tính điểm GCS: Mở mắt khi gọi (3đ) + Phản ứng vận động cấu gạt đúng (5đ) + Lời nói không đúng/nhầm lẫn (3đ) = 11 điểm.

Mặc dù ảnh ghi “Tất cả”, nhưng về mặt chuyên môn, DSA là “tiêu chuẩn vàng” để chẩn đoán và can thiệp các bệnh lý mạch máu não như phình mạch, dị dạng thông động tĩnh mạch (AVM).

DSA sử dụng tia X và thuốc cản quang (không phải từ trường như MRI). Nó cực kỳ hiệu quả trong việc nghiên cứu và điều trị can thiệp dị dạng mạch máu.

Thực tế CT phát hiện rất tốt chảy máu và u. Tuy nhiên, ở giai đoạn sớm, CT có thể bỏ sót các ổ áp xe nhỏ hoặc viêm não khu trú (MRI nhạy hơn nhiều trong các trường hợp này).

Chuỗi xung khuếch tán (Diffusion Weighted Imaging – DWI) là kỹ thuật nhạy nhất hiện nay để phát hiện nhồi máu não cực sớm (trong vòng vài phút sau khi tắc mạch).

DSA tủy là kỹ thuật can thiệp mạch sâu, thường dùng khi nghi ngờ có dị dạng mạch tủy (như AVM) để xác định rõ cấu trúc mạch máu trước khi phẫu thuật hoặc nút mạch.

Trong các phương án, Rối loạn lưỡng cực được ghi nhận có liên quan đến các biến đổi cấu trúc nhiễm sắc thể (NST) phức tạp. Các hội chứng còn lại thường liên quan đến đột biến gen đơn lẻ hoặc số lượng NST.

Tự kỷ là một rối loạn phát triển phức tạp, được coi là hệ quả của sự tương tác giữa nhiều yếu tố (đa nhân tố) bao gồm cả di truyền và môi trường.

Sự phát triển của trẻ chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất từ tình trạng sức khỏe (bệnh tật) và điều kiện sống xung quanh (môi trường).

Hầu hết các bệnh lý tâm thần nặng (như Tâm thần phân liệt, Trầm cảm nội sinh) không do một gen duy nhất gây ra mà do sự kết hợp của nhiều gen cùng với các yếu tố môi trường kích gợi.

Hội chứng Down là một bất thường về số lượng nhiễm sắc thể (NST), do đó NST đồ là xét nghiệm cơ bản và bắt buộc để xác định chẩn đoán.

Khi Down do chuyển đoạn (không phải ngẫu nhiên), cha hoặc mẹ có thể mang NST chuyển đoạn cân bằng. Cần tư vấn di truyền và thực hiện sàng lọc trước sinh (như chọc ối, NIPT) cho lần mang thai tiếp theo.

Đây là số liệu thống kê về gánh nặng bệnh tật toàn cầu liên quan đến sức khỏe tâm thần.

Để khẳng định hội chứng Down (thừa 1 NST 21), xét nghiệm lập công thức nhiễm sắc thể là tiêu chuẩn vàng.

Vì hội chứng Down chuyển đoạn có thể do cha hoặc mẹ mang NST chuyển đoạn cân bằng, việc lập NST đồ (Karyotype) cho cả hai vợ chồng là bắt buộc để tư vấn nguy cơ tái phát.

Quy trình chuẩn bắt đầu từ việc thu thập thông tin (tiền sử, phả hệ) để định hướng, sau đó mới thăm khám và chỉ định xét nghiệm xác chuẩn.

Phản ứng với stress là một đặc điểm di truyền đa gen, quy định sự nhạy cảm của các thụ thể thần kinh với các hormone stress như Cortisol.

Trong quy trình khám di truyền, lập phả hệ là bước quan trọng ngay sau khi hỏi bệnh để tìm kiếm các yếu tố gia đình tương tự trước khi tiến hành khám thực thể và xét nghiệm.

Phương pháp di truyền (DT) tế bào (lập bộ NST – Karyotype) là phương pháp kinh điển và chính xác nhất để đếm số lượng và quan sát hình thái NST nhằm chẩn đoán hội chứng Down.

Down chuyển đoạn có tính chất di truyền gia đình. Cần kiểm tra xem bố hoặc mẹ có mang NST chuyển đoạn cân bằng hay không để tư vấn nguy cơ cho lần mang thai sau.

Dương tính giả (False Positive) xảy ra khi một người thực tế khỏe mạnh nhưng xét nghiệm lại báo kết quả có bệnh.

Mục tiêu cuối cùng của sàng lọc cộng đồng là phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm để can thiệp kịp thời, giúp cải thiện tiên lượng điều trị.

Trục HPA (Hạ đồi – Tuyến yên – Thượng thận) phản ứng chậm hơn hệ giao cảm nhưng giúp duy trì sự ổn định nội môi khi stress kéo dài.

Tâm thần phân liệt là bệnh lý di truyền đa gen phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều locus gen và môi trường.

Đây là giai đoạn trẻ bước vào tiểu học, sự hoàn thiện của vỏ não giúp trẻ kiểm soát sự chú ý và kỷ luật tốt hơn.

Down chuyển đoạn thường do cha hoặc mẹ mang NST chuyển đoạn cân bằng, nên cần xét nghiệm cặp vợ chồng để tư vấn nguy cơ.

Sự phát triển của trẻ chịu ảnh hưởng kết hợp từ yếu tố nội tại là Gen (b) và yếu tố tác động bên ngoài là Môi trường (d).

Hiệu quả thực tế của một chương trình sàng lọc cộng đồng được đo lường bằng việc giảm tỷ lệ mắc bệnh tiến triển hoặc giảm tỷ lệ tử vong.

Trong các rối loạn cưỡng bức (OCD), các xung động thần kinh đi từ đồi thị lên vùng vỏ não trước trán ổ mắt để xử lý các tín hiệu nhận thức.

Stress là một “con dao hai lưỡi”: có thể tạo động lực (eustress) nhưng cũng có thể gây bệnh lý (distress) nếu quá ngưỡng.

Hiệu quả của một chương trình y tế công cộng được đo bằng sự thay đổi tỷ lệ bệnh tật và tử vong.

Trong rối loạn ám ảnh cưỡng bức, có sự tăng hoạt động giữa đồi thị và vỏ não trước trán ổ mắt (OFC).

Stress có hai mặt: Eustress (tích cực) và Distress (tiêu cực).

Hành vi xung động (Impulsivity) đặc trưng bởi việc ưu tiên khoái cảm/lợi ích tức thì, thiếu sự đánh giá về hậu quả lâu dài.

Trong các chu trình xử lý tâm thần, đồi thị đóng vai trò là trạm trung chuyển gửi tín hiệu lên vỏ não trước trán để điều hành.