Bài Test Dược Lý Số 6

Receptor có số lượng hữu hạn, có thể bị bão hòa → giải thích hiện tượng hiệu lực tối đa (Emax).

Phụ thuộc đường dùng – phân bố – receptor đích (ví dụ lidocain tại chỗ, morphin toàn thân).

Chủ vận gắn receptor → hoạt hóa → đáp ứng sinh học. Đối kháng gắn receptor nhưng không hoạt hóa, cạnh tranh/ức chế tác dụng của chủ vận

Naloxon/Naltrexon là đối kháng cạnh tranh tại receptor opioid → đẩy morphin/heroin khỏi receptor

Bưởi ức chế CYP3A4 ở ruột, làm giảm chuyển hóa bước đầu → tăng nồng độ statin → tăng độc tính

Than hoạt hấp phụ vật lý độc chất trong lòng ruột, giảm hấp thu, hiệu quả với nhiều độc chất

Ưu tiên ABC (Airway–Breathing–Circulation) trước mọi biện pháp giải độc

EDTA tạo phức (chelation) với ion kim loại → kết tủa tan → tăng thải qua thận

Ethanol cạnh tranh alcohol dehydrogenase, ngăn methanol → formaldehyde/formic acid (độc)

Colchicin còn trong ruột → than hoạt hấp phụ, chạy thận không hiệu quả do Vd lớn

Colchicin không gắn protein mạnh, chạy thận có thể loại bỏ

Nguyên tắc ABC, tránh tử vong sớm

Phụ thuộc Vd, gắn protein, MW, độ tan

Than hoạt giảm hấp thu tại ruột

Cảnh giác dược nhằm đảm bảo an toàn thuốc trong thực hành lâm sàng

Cảnh giác dược không áp dụng cho vật tư y tế

Type E: hội chứng cai/ ngừng thuốc

Sai sót y khoa không thuộc nội dung ADR

Nguyên tắc: báo cáo sớm nhất có thể, bổ sung sau

⁹⁹Mo phân rã β⁻ → ⁹⁹ᵐTc. Đây là nguồn mẹ (parent nuclide) trong generator Tc-99m dùng rộng rãi trong y học hạt nhân.

Hạt nhân phóng xạ thường tạo bằng kích hoạt neutron hoặc phản ứng hạt nhân, không phải phản ứng hóa học thông thường.

Hợp chất đánh dấu cần liên kết hóa học bền giữa đồng vị và phân tử sinh học để theo dõi phân bố sinh học.

¹⁸F phát positron, chu kỳ bán rã ~110 phút → phù hợp cho PET scan.

Gan có hệ RET + chuyển hóa – bài tiết mật, được khai thác để tập trung hoặc đào thải chất phóng xạ.

U máu có cấu trúc mạch bất thường → giữ chất phóng xạ lâu, nổi bật trên ghi hình.

Sv đo liều tương đương sinh học, không đo số phân rã hạt nhân.

Macroaggregate albumin bị giữ tại mao mạch phổi → đánh giá tưới máu phổi.

Độc tính cấp đánh giá phản ứng sớm, thường trong 24–72h, giúp xác định LD₅₀.

Pha I tập trung an toàn – dung nạp – dược động học, thường trên người khỏe mạnh.

Pha II xác định liều điều trị tối ưu, đánh giá hiệu quả bước đầu trên bệnh nhân.

Pha III quyết định đưa thuốc ra thị trường, cỡ mẫu lớn, so sánh chuẩn điều trị.

Thuốc generic chỉ cần BE, không cần pha III nếu tương đương dược động học.

BE yêu cầu AUC và Cmax nằm trong 80–125%, phản ánh mức độ và tốc độ hấp thu.

Độc tính đơn liều → liều cao, ngắn hạn, tìm LD₅₀.

Độc tính đa liều mô phỏng dùng thuốc kéo dài trên lâm sàng.

NOAEL dùng để ngoại suy liều an toàn cho người.

LOAEL đánh dấu ngưỡng bắt đầu độc tính.

Xuất xứ không phải nội dung bắt buộc theo quy định nhãn thuốc

HDSD chỉ liên quan đến sử dụng thuốc, không liên quan BHYT

Thuốc cùng hoạt chất + NSX + dạng + hàm lượng phải thống nhất tên

Chuẩn ghi nhãn giúp tránh nhầm lẫn, đảm bảo an toàn

Benzalkonium chloride là chất bảo quản, không phải hoạt chất điều trị

Trong YHCT, tri thức sử dụng là nền tảng chính

Lá chứa tinh dầu (carvacrol, thymol) → long đờm, kháng khuẩn

Viêm cấp cần tác dụng nhanh, linh hoạt gia giảm → thuốc thang

¹⁸F được tạo bằng cyclotron, thường dùng trong PET (FDG-PET).

Hạt nhân phóng xạ có thể sinh ra từ phân rã tự nhiên, lò phản ứng hoặc cyclotron.

Dược chất có thể được tạo bằng tổng hợp hóa học, sinh học hoặc gắn đồng vị phóng xạ.

⁹⁹Mo phân rã beta tạo 99mTc – nền tảng của y học hạt nhân.

Khối u giàu mạch bắt chất phóng xạ mạnh do tăng tưới máu.

Chất đánh dấu được gan bắt – thải qua mật → đánh giá chức năng gan.

4 giá trị: khoa học – sử dụng – kinh tế – bảo tồn.

YHCT coi trọng kinh nghiệm – cách dùng hơn bản chất hóa học đơn thuần.

Đau cấp do hàn thấp → dùng thuốc ôn, hành khí, giáng nghịch.

Điều trị duy trì → tác dụng tại chỗ, giảm ADR toàn thân.

Thoái hóa là bệnh mạn → cần điều trị kéo dài.

Cốt lõi dược lý là tương tác thuốc với hệ sinh học.

ADME quyết định nồng độ thuốc tại đích tác dụng.

Dạng không ion hóa tăng khi pH < pKa → hấp thu tốt ở ruột non.

Thuốc gắn protein không có tác dụng, chỉ phần tự do mới hoạt tính.