Bài Test Thần Kinh Và Hành Vi Số 1

Theo tiêu chuẩn ICD-10, các triệu chứng suy giảm nhận thức phải hiện diện ít nhất 6 tháng để chẩn đoán xác định sa sút trí tuệ.

MMSE (Mini-Mental State Examination) dùng để đánh giá nhận thức. BECK/PHQ-9 dùng cho trầm cảm, ZUNG dùng cho lo âu.

Mê sảng có 3 thể lâm sàng: tăng hoạt động (kích động), giảm hoạt động (lờ đờ) và thể hỗn hợp.

Mê sảng thường do một bệnh lý cấp tính tiềm ẩn. Việc tìm và điều trị nguyên nhân gốc là ưu tiên hàng đầu.

Dự phòng cấp II tập trung vào sàng lọc và can thiệp sớm đối với nhóm đối tượng đã có hành vi nguy cơ để ngăn bệnh tiến triển.

Stress là phản ứng của cơ thể trước mọi yêu cầu thích nghi, dù tác nhân đến từ môi trường hay từ nội tâm.

Stress tích cực (Eustress) giúp tập trung và tăng hiệu suất làm việc; chỉ có stress quá mức (Distress) mới gây hại.

Stress kích thích hệ thần kinh giao cảm gây ra một loạt các triệu chứng đa dạng trên khắp các cơ quan cơ thể.

Đây là các hành vi giải tỏa xung động (impulse) mang tính bản năng khi cá nhân chịu áp lực tâm lý lớn.

Tự sát được định nghĩa là hành vi tự gây hại với mục đích (ý định) rõ ràng là chấm dứt sự sống.

Tiền sử toan tự sát là yếu tố dự báo mạnh nhất cho một lần tự sát thành công trong tương lai.

Các bệnh lý cơ thể mạn tính, gây đau đớn hoặc nan y là yếu tố nguy cơ lớn thúc đẩy hành vi tự sát.

Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh chính điều hòa tâm trạng, cảm xúc và giấc ngủ.

Glutamate là chất dẫn truyền thần kinh kích thích phổ biến nhất trong hệ thần kinh trung ương.

Đây là sự leo thang thông thường của các rối loạn hành vi từ mức độ tâm thần đến hành động thực thể.

Đặc trưng bởi các cơn bùng nổ hung hăng, không kiểm soát được và không tương xứng với hoàn cảnh.

Thuốc 3 vòng có hiệu quả tốt với trầm cảm lo âu nhưng do độc tính cao nên hạn chế dùng đơn trị liệu khi có loạn thần hoặc nguy cơ tự sát cao (dễ gây quá liều).

Hưng cảm nhẹ đặc trưng bởi sự gia tăng năng lượng và tư duy nhanh (phi tán) nhưng chưa đến mức gây rối loạn chức năng xã hội nặng nề như hưng cảm thực thụ.

Người có tính cách hướng ngoại thường có xu hướng tìm kiếm sự hỗ trợ xã hội và có cơ chế thích nghi chủ động hơn với các tác nhân gây stress.

Nhân cách hướng ngoại được xem là một yếu tố giúp cá nhân linh hoạt hơn trong việc giải tỏa áp lực tâm lý.

Trong các mô hình dự phòng sa sút trí tuệ (Dementia), việc kiểm soát rối loạn cảm xúc và khắc phục khiếm khuyết giác quan (mắt/tai) là các yếu tố can thiệp quan trọng.

Triệu chứng phổ biến của trầm cảm là giảm ham muốn (libido). “Giảm hưng phấn” là một cách diễn đạt chưa chính xác về mặt thuật ngữ lâm sàng so với các triệu chứng còn lại.

Người bệnh thực hiện các hành vi như tự gây nôn, dùng thuốc nhuận tràng hoặc lợi tiểu để loại bỏ thức ăn.

Rối loạn bùng phát từng giai đoạn là một chẩn đoán riêng biệt, không nằm trong nhóm triệu chứng của rối loạn cư xử (Conduct Disorder).

Việc dùng thuốc cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích, tác dụng phụ và các yếu tố tâm lý – xã hội của bệnh nhân.

Bệnh nhân tâm thần cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn để đánh giá tiến triển, không nên đợi đến khi có bất thường mới đi.

Bất kỳ cơ sở y tế nào tiếp nhận bệnh nhân đầu tiên cũng cần sàng lọc ngay nguy cơ tự sát nếu thấy dấu hiệu nghi ngờ để can thiệp kịp thời.

Trẻ bị Rối loạn thách thức chống đối (ODD) cần sự thấu hiểu và kỹ năng quản lý hành vi từ giáo viên để hòa nhập môi trường học đường.

Hóa dược (như thuốc cắt cơn, thuốc điều trị thay thế hoặc chống tái nghiện) là nền tảng thiết yếu để ổn định sinh học trước khi can thiệp tâm lý.

Các biểu hiện quên tên, quên vị trí đồ vật và có tổn thương thực thể trên não bộ là dấu hiệu điển hình của suy giảm chức năng nhận thức.

Dựa trên triệu chứng suy giảm nhận thức kéo dài kết hợp với hình ảnh teo não và nhồi máu trên MRI, sa sút trí tuệ là chẩn đoán xác định phù hợp nhất.

Cần kết hợp các test tâm lý (như MMSE) để đánh giá mức độ và chẩn đoán hình ảnh (CT/MRI) để tìm nguyên nhân thực thể (như teo não, mạch máu).

Thuốc kháng Acetylcholinesterase (như Donepezil) là lựa chọn hàng đầu để làm chậm quá trình suy giảm nhận thức trong bệnh Alzheimer/Sa sút trí tuệ.

Triệu chứng cai cần sa thường kèm theo rối loạn cảm xúc rõ rệt.

Chẩn đoán trực tiếp dựa trên bệnh sử ngưng chất.

Kết hợp triệu chứng của cả hai hội chứng sau sang chấn.

Sự kiện sang chấn mạnh dẫn đến triệu chứng né tránh và tái hiện.

BN có sự kết hợp đồng thời giữa các triệu chứng của hội chứng lo âu và trầm cảm xuất hiện sau một thay đổi trong cuộc sống.

Triệu chứng xuất hiện trong vòng 1 tháng sau một biến cố/thay đổi môi trường (công việc mới) và không đủ tiêu chuẩn cho các rối loạn khác.

Hành vi tự gây hại (Self-harm) là dấu hiệu cảnh báo đỏ nguy cơ tự sát cao, cần được ưu tiên đánh giá ngay để đảm bảo an toàn cho BN.

Đối với trẻ vị thành niên, việc phối hợp với nhà tâm lý học đường giúp giải quyết các xung đột tại môi trường học tập, vốn thường là nguồn cơn của stress.

Khiếm khuyết về tương tác xã hội và giao tiếp (gọi không thưa, ít tương tác) là những dấu hiệu cốt lõi của rối loạn phổ tự kỷ.

Điều trị tự kỷ là một quá trình đa mô thức. Việc tư vấn cho gia đình hiểu để đồng hành, kết hợp với các chương trình giáo dục/hành vi sớm là yếu tố then chốt nhất.

Tủy sống có khe giữa ở mặt trước và các rãnh bên là nơi các rễ thần kinh đi ra. Nhân chêm chỉ có ở hành não.

Dải vỏ tủy bên (chiếm khoảng 80-90% các sợi) nằm ở thừng bên của tủy sống sau khi bắt chéo tháp tại hành não.

Cống trung não (cống Sylvius) thông não thất III với não thất IV. Não thất IV mới là cấu trúc thông với ống trung tâm của tủy sống.

Động mạch cảnh trong chạy qua xương đá, xoang hang và gần xoang bướm, nhưng không chạy xuyên qua cấu trúc bao trong (một vùng chất trắng sâu của não).

Dây thần kinh mặt (VII) chi phối cơ bàn đạp ở tai giữa. Liệt dây VII có thể gây ra tình trạng tăng thính lực do mất phản xạ bảo vệ này.

Dây thần kinh lang thang (X) cho nhánh thần kinh thanh quản quặt ngược chi phối các cơ của thanh quản. Tổn thương nhánh này khi mổ tuyến giáp gây khàn tiếng, nói khó.

Vùng vận động sơ cấp (Brodman 4) nằm ở hồi trước trung tâm của thùy trán, phía trước rãnh trung tâm.

Vùng Broca (Brodman 44, 45) nằm ở thùy trán (thường là bên trái), chịu trách nhiệm về việc phát âm và cấu trúc ngôn ngữ.

Hệ thống cột sau (bó thon, bó chêm) dẫn truyền cảm giác sâu có ý thức và cảm giác xúc giác tinh vi (phân biệt 2 điểm).

Hệ viền kiểm soát cảm giác và trí nhớ, trong đó vùng vỏ não trước trán đóng vai trò điều hành và kiểm soát cao nhất các phản ứng cảm xúc.

Trên sơ đồ tủy sống, vị trí H tương ứng với bó tủy tiểu não sau (dẫn truyền cảm giác sâu không ý thức/trương lực cơ từ chi dưới).

Vùng Broca nằm ở thùy trán, thuộc hồi trán dưới của bán cầu não trội.

Vùng cảm giác thân thể sơ cấp (Brodmann 1, 2, 3) nằm ở hồi sau trung tâm, ngay phía sau rãnh trung tâm.

Đặc điểm hình thể ngoài của tủy sống bao gồm khe giữa trước sâu và các rãnh bên nơi rễ thần kinh đi ra. Nhân chêm/nhân thon chỉ có ở hành não.

Dải vỏ-tủy bên (đường vận động chính) chiếm đa số các sợi và đi xuống ở thừng bên của tủy sống sau khi bắt chéo tháp.

Vùng mũi và môi trên thuộc phạm vi chi phối cảm giác của dây thần kinh hàm trên, một trong ba nhánh của dây thần kinh sinh ba.