Bài Test Thần Kinh Và Hành Vi Số 2

Vỏ não thùy đỉnh (hồi sau trung tâm) là nơi xử lý cảm giác thân thể. Tổn thương tại đây gây mất cảm giác nửa người đối bên (bên phải).

Thùy viền bao gồm hồi đai, hồi cạnh hải mã và hải mã. Móc (Uncus) là một cấu trúc thuộc thùy thái dương, dù liên quan mật thiết nhưng thường được phân loại riêng khi nói về “vành đai trong”.

Dải tiền đình – tủy đóng vai trò chủ đạo trong việc kích thích các cơ duỗi (cơ chống trọng lực) để duy trì tư thế đứng và thăng bằng.

Sừng trước tủy sống chứa các neuron vận động dưới. Tổn thương tại đây gây liệt mềm, giảm phản xạ nhưng không ảnh hưởng đến cảm giác (vì rễ sau vẫn nguyên vẹn).

Các dải tủy tiểu não (trước và sau) đi ở thừng bên của tủy sống để dẫn truyền cảm giác sâu không ý thức lên tiểu não.

Dây thần kinh phụ (XI) chi phối cơ ức đòn chũm (giúp quay cổ) và cơ thang (giúp nâng vai). Tổn thương gây liệt các cơ này dẫn đến triệu chứng trên.

Tổn thương tại giao thoa thị giác (thường do u tuyến yên chèn ép) làm đứt các sợi bắt chéo dẫn truyền từ võng mạc phía mũi, gây mất thị trường thái dương hai bên.

Vùng vận động chi dưới nằm ở mặt trong bán cầu đại não, được cấp máu bởi động mạch não trước (nhánh quanh thể chai).

Theo quy luật bản đồ tần số của màng nền, các âm tần số cao được cảm nhận ở phần đáy ốc tai (gần cửa sổ bầu dục).

Hệ thần kinh ruột hoạt động độc lập (não thứ 2). Đám rối Auerbach nằm giữa các lớp cơ chi phối vận động, đám rối niêm mạc Meissner nằm ở lớp dưới niêm mạc chi phối bài tiết và lưu lượng máu cục bộ.

Các sợi đối giao cảm từ đoạn tủy cùng S2-S4 đi ra tạo thành dây thần kinh tạng chậu hông để chi phối các cơ quan vùng chậu.

Đây là hội chứng Đồi thị (Dejerine-Roussy): mất cảm giác nửa người đối bên kèm theo các cơn đau trung ương dữ dội.

Hệ ngoại tháp gồm các đường dẫn truyền vận động không qua tháp (đỏ, tiền đình, lưới, trám tủy). Bó tủy tiểu não dẫn truyền cảm giác sâu không ý thức.

Mảnh tận cùng (Lamina terminalis) tạo nên thành trước của não thất III, không phải thành bên.

Đa giác Willis (vòng động mạch não) là một cấu trúc anastomosis (nối tắt) phức tạp, hình heptagon (bất thường 7 cạnh) tại đáy não, liên kết hệ động mạch cảnh trong (ĐM não trước, não giữa, thông sau) và hệ động mạch đốt sống thân nền (ĐM não sau), không phải chỉ là động mạch màng não nối với động mạch não giữa.

Hạch hạnh nhân (Amygdala) là trung tâm xử lý các phản ứng cảm xúc cốt lõi, đặc biệt là sợ hãi và hung dữ.

Nhân hoài nghi nằm ở hành não, chi phối vận động cho các cơ vùng hầu họng. Cầu não chứa cấu tạo lưới và các đường dẫn truyền vận động.

Dây thần kinh thiệt hầu (IX) chịu trách nhiệm dẫn truyền cảm giác (nhánh hướng tâm) của phản xạ nôn.

Hạch mạc treo tràng dưới là hạch giao cảm trước cột sống. Các hạch còn lại liên quan đến các dây thần kinh sọ đối giao cảm.

Cách diễn đạt “Lá IX là sừng trước” là chưa chính xác nhất về mặt giải phẫu học thuật, vì lá IX cụ thể là các cụm neuron vận động nằm trong sừng trước, không phải toàn bộ sừng trước.

Các neuron ở hạch rễ sau tủy sống (hạch gai) là loại neuron đơn cực giả, có một thân và một sợi chia làm hai nhánh.

Tổn thương tủy sống đoạn thắt lưng gây liệt hai chi dưới (liệt mềm hoặc liệt cứng tùy giai đoạn) do đây là nơi chứa các trung tâm vận động chi dưới.

Các sợi từ dải vỏ tủy thường không tiếp hợp trực tiếp mà thông qua các neuron trung gian (liên hợp) tại tủy sống để điều phối các cử động phức tạp.

Trong hệ viền, hồi hải mã đóng vai trò chủ chốt trong việc hình thành, củng cố trí nhớ và điều phối các phản ứng liên quan.

Bó tháp (dải vỏ tủy) dẫn truyền vận động tự nguyện, đi qua bao trong và thừng trắng tủy sống, không đi qua hay liên quan trực tiếp đến tiểu não.

Dây thần kinh mặt (VII) cho nhánh vận động chi phối cơ bàn đạp ở tai giữa.

Thất ngôn Wernicke (Brodmann 22) khiến BN nói trôi chảy nhưng vô nghĩa và không hiểu lời nói của người khác.

Động mạch màng não giữa nằm giữa xương sọ và màng cứng; rách động mạch này gây máu tụ ngoài màng cứng.

Vách trong suốt (Septum pellucidum) ngăn cách hai não thất bên, không thuộc thành bên của não thất III.

Thể gối trong là trạm dừng của đường dẫn truyền thính giác trước khi lên vỏ não thính giác ở thùy thái dương.

Tế bào hình sao (astrocytes) có các chân bám quanh mạch máu, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì hàng rào máu não.

Ngược lại, tính hưng phấn càng cao thì ngưỡng kích thích (ngưỡng để tạo ra đáp ứng) phải càng thấp.

Để gây ức chế (ưu phân cực màng sau), cần phải mở kênh Cl- để ion âm đi vào tế bào hoặc mở kênh K+ để ion dương đi ra.

Dải tiền đình tủy có chức năng chính là kích thích các neuron vận động chi phối cơ duỗi (cơ kháng trọng lực).

Dịch não tủy được tiết ra từ đám rối mạch mạc, sau đó lưu thông qua các não thất và đổ vào khoang dưới nhện.

Theo quy luật khuếch tán, chất khí đi từ nơi có nồng độ cao sang nơi thấp. Máu mang oxy đến mô (dịch kẽ) và nhận lại CO2 thải ra.

Mặc dù não chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể nhưng tiêu thụ tới 20% lượng oxy toàn cơ thể khi nghỉ ngơi.

Phần lớn năng lượng (ATP) của neuron được dùng cho bơm Na+-K+-ATPase để duy trì sự chênh lệch ion, tạo ra điện thế nghỉ.

Trong quá trình hình thành phản xạ có điều kiện, đồi thị đóng vai trò là trạm trung chuyển và phân tích các tín hiệu cảm giác trước khi đưa lên vỏ não để thiết lập đường liên lạc tạm thời.

Trong trạng thái “chiến đấu hay chạy trốn” (hệ giao cảm), cơ thể sẽ thực hiện quá trình phân giải glycogen thành glucose để cung cấp năng lượng tức thời, chứ không phải tổng hợp ngược lại.

Thể Golgi nằm ở gân cơ, khi cơ co quá mạnh, nó sẽ phát tín hiệu ức chế nơ-ron vận động để làm giãn cơ, giúp bảo vệ gân và cơ khỏi bị đứt (phản xạ gân).

Các sợi từ dải vỏ tủy (hệ tháp) khi xuống đến tủy sống thường tiếp hợp với các nơ-ron trung gian trước khi đến nơ-ron vận động sừng trước để tinh chỉnh các cử động khéo léo của bàn tay.

Dải tiền đình tủy có chức năng chính là kích thích các neuron vận động chi phối nhóm cơ duỗi (cơ kháng trọng lực) để duy trì tư thế đứng.

Phản xạ suốt cơ (căng cơ) gây co cơ để duy trì chiều dài, trong khi phản xạ Golgi gây ức chế/giãn cơ để bảo vệ gân khi lực căng quá lớn.

Vùng trước của vùng dưới đồi thường liên quan đến các đáp ứng của hệ đối giao cảm (giảm nhịp tim, tăng tiêu hóa). Tăng huyết áp là đáp ứng của hệ giao cảm (thường do vùng sau VDĐ).

Tiểu thể Pacini là các thụ thể thích nghi nhanh, chuyên biệt để cảm nhận áp suất sâu và rung động tần số cao.

Đây là cơ chế điều hòa ngược âm tính (negative feedback) để kiểm soát độ nhạy của receptor, tránh việc cơ bị kích thích quá mức liên tục.

Ngưỡng kích thích là mức năng lượng tối thiểu để tạo đáp ứng. Tính hưng phấn càng cao thì ngưỡng kích thích càng thấp.

Hệ thống lưới ở cầu não (pontine reticular system) có tác dụng làm tăng trương lực cơ. Tổn thương vùng này sẽ dẫn đến giảm trương lực cơ.

Phản xạ có điều kiện là những liên hệ thần kinh mới được hình thành trong quá trình sống, có thể mất đi nếu không được củng cố (tính chất tạm thời).

Vỏ não trước trán đóng vai trò “nhà điều hành”, kiểm soát các hành vi cưỡng bức và hệ thống khen thưởng của não bộ.

Tính hưng phấn tỉ lệ nghịch với ngưỡng kích thích. Hưng phấn càng cao thì ngưỡng kích thích (lực tối thiểu để gây đáp ứng) càng thấp.

Để gây ức chế, màng sau cần âm hơn (ưu phân cực). Việc đóng hoặc ức chế kênh Cl- (ngăn ion âm vào) sẽ làm màng dễ hưng phấn hơn, nên phương án C là sai.

Hệ giao cảm cần năng lượng tức thời nên phải phân giải Glycogen thành Glucose để đưa vào máu, không phải quá trình tổng hợp (dự trữ).

Cảm giác đau là tín hiệu bảo vệ sinh tồn, do đó các thụ thể đau hầu như không có tính thích nghi để buộc cơ thể phải phản ứng với tác nhân gây hại.

Các sợi Ia, II (cảm giác) và alpha, gamma (vận động) đều là những sợi có bao Myelin lớn. Khi bị tấn công, tốc độ dẫn truyền sẽ giảm mạnh gây liệt và mất cảm giác.

Chỉ có màng trước mới có túi chứa chất truyền tin và chỉ màng sau mới có các thụ thể (receptor) phù hợp để tiếp nhận, tạo nên tính dẫn truyền một chiều.

Kích thích gây ra điện thế hậu synap hưng phấn (EPSP) bằng cách mở kênh Na+, làm màng bớt âm hơn (khử cực) để tiến gần đến ngưỡng phát sinh điện thế hoạt động.

Các phân tử nhỏ thường được tổng hợp tại cúc tận cùng, trong khi các peptide dẫn truyền (phân tử lớn) được tổng hợp tại thân nơron rồi vận chuyển dọc sợi trục.